Sunday, December 12, 2004
BLARICUMSE TOPONIEMEN
TOPNIEMEN IN DE BLARICUMMER ENG.
ONTGINNING ENG.
Vanaf de vroegste middeleeuwen konden Gooise boeren van de Landsvrouwe
van Goyland, de abdis van Elten, stukken heide kopen. Hiervoor betaalden
zij een jaarlijkse copetyns, de zogenaamde koptiende. Een dergelijk blok
heide, wynne of gewanne genaamd, werd toegewezen aan een groep boeren. Zij
verdeelden de wynne in stroken, zodat elk zijn eigen akker kon ontginnen
, waarover hij koptiende betaalde. (1) Deze 'grondbelasting' werd
jaarlijks, samen met de naam van de grondeigenaar, opgetekend in de
belastingkohieren, de koptiendenboeken. Deze boeken zijn vanaf ca.
1500 bewaard gebleven. Soms werd iemand van het ontginnen uitgesloten.
Bij doodslag of dood door schuld verloor men het recht 'om de veltslag te
mogen doen'. (2) Blaricumse boeren ontgonnen aldus de onvruchtbare
zandgronden rond het dorp. Als bemesting dienden heideplaggen vermengd met
koe- of schapenmest. Dit mengsel werd op de geploegde akker gestrooid
en niet ondergeploegd, zoals bij andere grondsoorten. Men poogde zo het
verstuiven van het zand tegen te gaan. (3)
Vanuit de dorpskom breidden de Enggronden zich uit. In oostelijke richting
kon men niet verder gaan dan de Bouwvenen, die waren ontstaan door de
Eemnesser veenontginning. (4) In het noorden stuitte men op de Meent,
het gemeenschappelijk weidegebied. De grootste uitbreiding van de
landbouwgrond vond in westelijke richting plaats op de heide. De ontgonnen
akkers vormden een lappendeken. Door vererving versnipperden deze percelen
vaak nog meer. Begrenzing door middel van sloten bestond niet op de
hooggelegen Eng. Houtwallen en hoofdzakelijk scheistenen bakenden ieders
bezit af. Soms trachtte iemand door het verplaatsen van de stenen of
'aanploegen' zijn perceel te vergroten ten koste van de belendende buren.
Werd dit ontdekt en niet ongedaan gemaakt, dan leidde dit tot een proces
voor het Schepenengerecht van Blaricum. (5)
GEBRUIK TOPONIEMEN.
Bij het ontbreken van andere aanduidingen dan de belendingen maakte men,
voor de ligging, gebruik van een toponiem. Die bestond uit de naam van
een weg of 'berg' waaraan een perceel lag, of uit een veldnaam. Zo'n
veldnaam kon gelden voor een gebied bestaande uit meerdere kavels, maar
kon ook betrekking hebben op een enkel akkertje. Uitgebreide middeleeuwse
bronnen met deze namen ontbreken in Blaricum. De grootste verzameling
toponiemen werd opgetekend in de achttiende eeuwse verpondingskohieren.
Bewaard gebleven zijn de delen van 1732 tot 1806 uit het rechtsgebied van
Blaricum. (6) De daarin voorkomende, meer dan 220, namen duiken ook
regelmatig op in schepenakten. Deze hebben hoofdzakelijk betrekking op
verkoop, vererving of borgstelling van bouwland. Weiland op de Meent werd
zelden in akten genoemd. In en om Blaricum lagen ook enclaves die onder
de jurisdictie van een andere Gooise gemeente vielen. Toponiemen daaruit
werden in het belastingboek van die gemeente ingeschreven onder een apart
hoofdstuk met de titel 'Blaricum'. (7)
Het is moeilijk op basis van de achttiende-eeuwse geschreven bronnen de
ligging van een met naam genoemde akker te bepalen. Met de komst van het
kadaster in 1832 verviel de noodzaak om veldnamen in akten te gebruiken.
Toch bleef men, tot diep in de negentiende eeuw, er in akten gebruik van
maken naast het kadasternummer. Een onderzoekje in vijf notariële akten
leverde de exacte ligging op van 68 benoemde percelen. Uiteraard bleef bij
onderling verkeer tussen boeren het gebruik van veldnamen levend, zoals
bij verpachtingen. Door schaalvergroting van de landbouw en vooral door
de woningbouw, verdwenen met de keuterboeren ook de meeste toponiemen.
TOPONIEMEN ONDERZOEK.
Wijlen de heer Geervliet, heeft zich door oude Blaricummers laten
inlichten over zowel de ligging als de benaming van 35 akkers. Het
resultaat publiceerde hij in 1973 in Hei en Wei. Namen zijn vaak
onderhevig aan verandering, vooral bij mondeling gebruik. Echter ook in
oude akten gebruikte men vaak zeer verschillende schrijfwijzen en
verbasteringen, zodat onder een afwijkende naam dezelfde akker werd
bedoeld. Ook ontstonden nieuwe veldnamen, zoals 'Korea' rond 1950. Toch
bleven tot in deze tijd achttiende-eeuwse namen in gebruik.
In 1983 heeft een werkgroep van de Historische Kring Blaricum zich bezig
gehouden met de plaatselijke toponiemen van bouw- en weiland. Er werd een
lijst gemaakt met ca. 100 namen en een kaart waarop van een aantal de
globale ligging werd aangegeven. Ongeveer 33 van deze namen kwamen
reeds voor in de oude verpondingskohieren. Het totaal aantal toponiemen
in Blaricum, na het laatste onderzoek in oude akten, bedraagt nu ca. 300.
Een droge opsomming van de oudste overgeleverde namen uit de Eng is niet
boeiend. De afleiding van deze toponiemen is vaak eenvoudig. Het
duidelijkst zijn de namen die afkomstig zijn van personen, beroepen,
dieren, bergen, vormen en wegen.
Van de persoonsnamen overleefden er slechts enkele, zoals Cob Ebbenkamp en
Caliskamp. Dit soort namen kwamen en gingen.
Van de beroepen bleef over Glazenmakersberg en verdwenen de Kamp van de
Molenaars en de Secretaris.
Veel dierennamen doorstonden de tijd. Bekend zijn nog steeds,
Varkenspaadje, Hanegekraai en Zwanenkamp.
Maar wie kent nog de vele 'bergen' van Blaricum? Waar lagen de Brantberg,
Bramberg, Drogenberg, Kostersberg, Looberg, Matten Koppenberg, Oomberg,
Sprengelenberg, Veerckensberg, Zwartenberg? Algemeen bekend zijn nog
Rijsbergen en de Tafelberg, de voormalige Kooltjesberg.
Vormnamen als Vierkant, Lindeworm en Crommeland bleven, maar Buijkakker,
Bijlakker, Oortje en Ronde Kampje verdwenen.
Het patroon van de vroegere zandwegen bleef goeddeels behouden evenals
vele benamingen, zoals Bierweg, Melkweg en Schapendrift. Sommige wegen
werden omgedoopt, zoals Heetweg tot Bussummerweg, Smoorsteeg tot
Capittenweg en Stegelandse weg tot Caliskampweg.
NAAMSOORSPRONG.
Naar de betekenis van onbekend klinkende namen blijft het gissen.
Hieronder volgen enkele mogelijke verklaringen op basis van onder meer het
Middelnederlands woordenboek:
Blauw Roeltje Blauw betekende ook vals en roelen was ruilen. Was het
ooit een slecht ruiltje geweest?
Blauwvoet Steen of kwartelvalk.
Flep Flap of Flabbe. Driehoekig lapje, dat onder de muts van een
klein kind werd gelegd. De vorm van perceel kadastraal nr. A 61 was
inderdaad driehoekig.
Faxhul(le) Fac is vak en hulle is heuvel. Een heuvelachtig gedeelte?
Kogge Coge is een stuk land dat buiten tegen een dijk of kade is
gelegen.
Kermiskoek Slecht akkertje, volgens overlevering ooit geruild voor
een kermiskoek.
Kromakker Middeleeuwse kavelvorm, ontstaan door het gebruik van de
primitieve karploeg.
Krijselaar Crijselen was tandenknarsen. Moeilijk bewerkbare akker met
veldkeien?
Kuijselaar Kwezelaar. Ooit bezit van een kwezelachtig persoon?
Leemzoolen Leemzeulen, uit een leemkuil leem halen t.b.v. de
verharding van de dorsvloer in de boerderij.
Loo Bos.
Onnoosel Een simpel of onbetekenend akkertje?
Oortje Oudhollands muntstukje. Gezegde: Geen oortje (niets) waard.
Padakker Akker gelegen naast een pad door de Eng.
Soetelaer Zoetelaarster of marketentster. Was de eigenaar ooit
drankverkoper bij het leger?
Stockbree Stockbreet. In de Maatlanden langs de kust bestond de
maateenheid 'stok'.
Statenkamer Staetcamere, een statie of pronkkamer. Afgeleid van de
18e eeuwse eigenaren, de burgemeestersfamilie Thierens?
Schotakker Schaepschote. Akker met of bij een schaapskooi?
Sup Supe of zupe. Soep of pap.
Vellekuipen Een plaats waar huiden van koeien werden verwerkt?
Volgens overlevering werden daar aan de runderpest gestorven koeien
begraven. In deze eeuw werden hier veel koeienbeenderen gevonden.
Vosselen Fosse was kuil. Akker vol kuilen?
Vrijhoven Vrihof was een besloten tuin of hof.
Weijnen Wynne of gewanne. Perceel heide, dat ter ontginning van de
Abdis van Elten werd gekocht.
Werkdroger Plaats waar 'werk' oftewel vlas werd gedroogd.
TER AFSLUITING.
Het voorlopig resultaat van het recente onderzoek ligt ter inzage bij de
Historische Kring van Blaricum. Het bestaat uit een lijst van meer dan 300
toponiemen. Voor zo ver mogelijk staat achter een toponiem vermeld waar
deze beschreven staat. Genoemd worden, de akten met data, kadasternummers
en eigenaren. Tevens zijn er kadasterkaarten van sectie A en B uit 1832
met de daarbij behorende gegevens. Deze gezamenlijke informatie kan
gebruikt worden voor verschillende studies. Blaricummers kunnen de
oorsprong van hun woonomgeving terugvinden. Anderen kunnen hun familie
geschiedenis aanvullen. Vooral is het te gebruiken bij een studie over een
Goois agrarisch dorp in de 18e en begin 19e eeuw. Hiermee zijn van de
grond te bepalen: het gebruik, de ligging en de waarde. Deze
factoren geven een inzicht hoe men in die periode leefde en werkte. Het
hoofddoel blijft echter het vastleggen van toponiemen uit het verleden
voor het nageslacht.
___________________________
Noten:
1) Hist. Kring Laren. Okt. 1986. De verdwenen nederzetting Laren bij het
Sint Janskerkhof. Ir. T. van Tol
2) SAGV te H'sum. ORA Blaricum, inv. nr. 3256. Febr. 1677.
3) Stadsarchief Naarden: Stad en Lande Archief, inv. nr. 559 Notulenboek
Hollandsche Mij Landbouw.
4) Naerdincklant. (p 52) Dr. A.C.J. de Vrankrijker.
5) SAGV te H'sum. ORA Blaricum, inv. nr. 3267. Juni 1708.
6) SAGV te H'sum. Gemeente Archief Blaricum, inv. nr. 319 en 320.
7) Stadsarchief Naarden. Verpondingskohier OAN 122.1.
Toponiemen in de Blaricummer Eng Hist. Kring Blaricum ‘DEELgenoot’ mei 1998
F.J.J. de Gooijer
__________________________________________________________________
TOPONIEMEN UIT BLARICUM IN DE 18e- 19e EN 20e EEUW
A
Agatha's bos x.x.x [WERKG 1983]
Agter aen x.o.x kopt. 1707
Agter de berg v.x.x 1) 1868: A 083; 3100 ca; A 081; 4840 ca;E:
wed. Tijmen Evertse Raven.
Achter den Daal x.x.x 1853, A 454. [Aan de Heetweg]
Agter de Oomberg v.x.x 10.Gijsbertsz,D;64.Vos,E.
Akkeren x.x.x [WERKG 1983]
Angeregt v.x.x 48.Diaconie
Armendriest x.x.x 1853: Lar A 368;
B
Bakkerskamp v.x.x 47.Vos,G.L; 57.Bakker,E.T; 57.Vos,L.G;
24.Huijsman,P.
Bakkersbos x.o.x 3256/122
Benedennoord x.x.x [WERKG 1983]
Bergakkertje x.o.x 3255/3256
Berken x.x.x [WERKG 1983]
Bessenkamp x.x.n 3688/27,1678.03.06.
Bierweg v.o.x 1.Brachet,G; 3.Puijk,H; 36.Evertsz,T;
53.Hendriksz,C; 57.Bakker,E.T;
3669/176,1672.05.17; 3253; 3255/106,1729.
Bierweg a/de x.x.x 1853, A 297.
Bierweg of Coolbos v.x.x 57.Vos,L.G;43.Rigter,J.
Bieskamp x.x.x [WERGG 1983]
Blauw roeltje x.x.x [H&W 1973]
Blauwvoet v.x.x 61.Duurkant,A.
Bloemland v.o.x 1) 1868: A 194; 10.800 ca; Bos/hakh.; E: wed.
Tijmen Evertse Raven. 1853: A 196; A 203; A
210; [Huizen B 964][WERKG 1983]
Bloemland ('t Vierkant) x.o.x 3255/3256
Bloemland bij het Paviljoen x.x.x 1) 1868: B 949
Bloemland achter't Tolhuis x.x.x 1840: Huizen B 964
Bloemlandse weg x.x.x 1840: Huizen B 964
Blomland x.o.x 1729.06.14; kopt.1707.
Blok Akkertje v.x.x 37.Evertsz,T.
Bollen Kamp v.o.x 12.Duurkant,G; 20.Bots,G; 43.Rigter,J;
3669/25 3716/58, 1698.11.11; 3255/72,1726;
(1841: B 857 en 858)
Bovennoord x.x.x [WERKG 1983]
Botterman x.o.x 3071/381.
Bouwvenen x.o.n 3722/26,1708.08.30;3071,1725.07.16.
Bramberg x.o.n 3700/6,1692.05.03.
Brantberg x.x.x
Brandbergen v.x.x 3.Puijk,H; 8.Rutten,j; 34.Jacobsz,J; 55.Graaf
de,J; 71.Schouten,P; 3259/47 t/m 51, 1768,Goyer
de. [H&W 1973]
Brandbergen de Flep x.o.x 3256/27
Breeakker x.x.x 1)1868: A 341,342.(akker i/h Hanengekraai)
Breeweg x.x.x [WERKGR 1983]
Bijestee,a/d v.o.x 9.Krijnen,H.T; 9.Heerschop,J; 47.Ebben,J;
64.Vos,E; 1733.
Bijenschans [H&W 1973]
Bijestal,a/d v.x.x 41.Puijk,L.T. [WERKG 1983]
Bije Steeg v.x.xÁ
Bijnakker x.o.x 1707
Bij de Molen v.x.x 28.Polvan der,G;53.Rigter,H.
Bijl Akker v.x.x 19.Gijsbertsz,W;35.Verwer,W.C.
Buyk Akker v.o.x 44.Bortsz,J. 3255/3256
Bijvang x.x.x krt.v. Perk 1843;Maatlanden 1845.
Bijenvang x.x.x 1) 1868: C 823
Breede Weijn v.x.x 63.Bakker,L.H.
Boontjesberg x.x.x [H&W 1973]
Bos van de Diaken x.x.x [WERKG 1983]
Bos van Harmen Puyk x.x.x [WERKG 1983]
Bossen van Doets x.x.x [WERKG 1983]
C zie ook K.
Calis Camp x.o.x 3253,1710.10.06. [H&W 1973]
Capitten x.x.x 11e schoof Bouwvenen
Capittenbos x.o.x 3255/3256
Cob Ebbenskamp v.o.x 8.Rutten,J; 13.Velde van der,J;
1729.04.25; 1733.06.29; 1736.09.10;
3255/62,1726.03.15; 3255/132,1730.06.05.
Commeteris x.x.x Eemnes [WERKG 1983]
Coppers Camp x.o.x 3255/110,1729.01.10.
Coolbos ] v.x.x [zie Bierweg of Coolbos]
Corte Stockbree v.x.n 3700/6,1692.05.03.
Crommelandt x.o.x 3247/76,1675.
D
Daal Lange Weijn v.x.x 63.Bakker,L.H.
Dalen (in de) x.o.x 3254/123,1723.
Dael (den) v.o.x 2.Gooijer de,W; 3.Puijk,H; 8.Rutten,J; 43.
Rigter,J; 53.Hendriksz,C; 1729.06.14;3260/124,
1778.04.06; kopt. 1707. [H&W 1973]
Daal (den) x.x.x 1) 1868: A 421, 453, 455, 456, 459, 461, 462
Dirkies Ackers x.x.x [WERKG 1983]
Doornkampen x.x.x krt. v. Perk 1843, Maatlanden 1845.
Doornakkers x.x.x [H&W 1973]
Dorphoven v.x.x 4.Symonsz,J; 21.Hol,J. [Dorpshoeven, WERKG 1983]
Driest bij de Toren x.x.x 1) 1868: B 155, 156 [WERKGR 1983]
Driestland x.x.x 1840: B 015, 016
Drift (a/d) x.x.x 1) 1868: B 608
Droogenberg v.x.x 26.Bakker,J; 40.Loogen,L; 63.Bakker,L.H.
Duynen Camp v.o.x 2.Gooijer de,W; 2.Hol,R.J; 21.Rigter,C.3255/106
Duynen(in de) x.o.x 3253,1711. 3255/3256 [WERKG 1983]
Dwarskampen x.o.x 3071/381;Maatlanden 1845.
Dijkakkertje v.x.x 4.Symons,J;47.Ebben,J.
E
Ebben Goossen Akker v.x.x 4.Symonsz,J.
Eep v/d Roest x.x.x (van der) [WERKG 1983]
Everden Kamp v.x.x 12.Duurkant,G; 23.Ploos,D+W; 43.Rigter,J;(1841
kad. B 065)
Evertje x.x.x 1) 1868: A 350, 351.
Eynde het Bloem v.x.x 60.Evertsz,H.
Egelshoek x.x.x 19Ã
1) 1868: B 648; ? ca; b 821; 3540 ca; b822
450 ca; b 823 550 ca; E: Jacob Ruiter (Eem)
Egelshoek in de Bouwvenen x.x.x
Eekelshoek x.x.x [WERKG 1983]
F
Faxhul(le) v.x.n 3.Puijk,H;8.Rutten,J;23.Koelink,G;55.Graaf de,J;
59.Heerschop,C; 65.Gijsbertsz,L; 3700/6,
1692.05.03.[WERKG 1983]
Fokshul x.x.x [H&W 1973] [Faksul, WERKG 1983]
Feekenkamp v.x.x 11.Duurkant,G;43.Rigter,J.
Flep (de) v.x.n 34.Jacobsz,J;3705/5,1697.05.03.[Vlep (de)
1841,kad.A 061 ] [WERKG 1983]
Flip x.x.x [H&W 1973]
Fongerpaadje x.x.x Elfde schoof Bouwvenen
G
Geert Jacobs Kamp v.o.x 57.Bakker,E.T;57.Vos,L.G; 3255/114,1729.03.14
Geer v. Hark x.x.x [WERKG 1983]
Glazenmakersberg© v.x.x 9.Krijnen,H.T;9.Heerschop,J.1) 1868: A 47
[H&W 1973]
Glasenmakers berg i/d Neng x.o.x 3255/76
Glasen.b. a/d Oude Nengeweg x.o.x 3256/77
Goossen Akker v.x.xÁ
Gooijweegje (aan ’t) x.o.x 3254,1722
Groene Weegje v.x.x 12.Duurkant,G; 43.Rigter,J; 55.Graaf de,J;
59.Heerschop,C.
Groene Weegje i/d Oude Nenge x.o.x 3255/30
Groene woud v.x.x 35.Verwer,W.C.
Groene Geritten x.x.x (Gerritten)[H&W 1973] [Groene Gerreden,
[WERKG 1983]
Grote Rommel x.x.x [H&W 1973]
Haasjeskamp x.x.x 1853, Eemnes B 045
Hanegekraai x.x.x 1) 1868: A 346,[H&W 1973]
Hanegek.a/h x.x.x 1) 1868: A 532,
Hartenkamp x.x.x 1841, kad. B 044.
Harten (ter) x.o.x 1729.06.16.
Heetweg v.o.x 1) 1868: A 455; 940 ca; Houtl.; E: wed.Tijmen
Evertse Raven.[WERKG 1983]
Heetpaadje v.x.x 41.Puijk,E;64.Vos,E;57.Bakker,E.T;57.Vos,L.G.
Hein van Veen x.o.x 3255/62,1726.03.15.
Hein v.Veenen v.x.x 19.Gijsbertsz,W; [van Reenen?]
Heyn van Rheenen x.o.x 3255/3256
Heiveld x.x.x [WERKG 1983]
Hikbree (a/d) x.x.x [WERKG 1983]
Hemelrijk x.o.x zie Laarderweg 3255/3256
Hoeven op den x.o.x 3253.
Hoven (op de) x.o.x 3255/3256
Holleweg(a/d) v.x.x 26.Bakker,J.
Hontsteegh x.o.x
Hontspad v.x.x 3.Puijk,H;43.Rigter,J;64.Hol,L.J;64.Hol,H.J
72.Krijnen,M.
Hooge Bierweg v.x.x 68.Raven,M;68.Puijk,A.
Hooge bos x.x.x [H&W 1973]
Hooge Harde x.x.x [WERKG 1983]
Hoog en Laag x.x.x [H&W 1973]
Hooge Swaluw v.x.x 47.Puijk,H.C.
Hoogt ('t) x.x.n 3719/24,1702.11.07.
Huizer Angerecht x.x.x 1841: C 269
Huyserhoogt v.o.x 24.Huijsman,P;60.Evertsz,H;61.Duurkant,A;
3256/17,1732.09.08.
Huizer Neng x.x.n 3702/6,1694.02.11.
Huizer Weg v.o.x 59.Heerschop,C;71.Schouten,P;3669/7,1672.05.17
I
Isaacen Camp x.x.n 3719/24
J
Janisje x.x.x 1) 1868: A 367
Jaap Molenaarssteeg x.x.x [WERKG 1983]
Jaap Rook x.x.x [WERKG 1983]
J. Bakkerskamp v.x.x
Jan Mosselkamp v.x.x 23.Ploos,K.
Jan Schout v.x.x 49.Puijk,C.
Jutman aan/op v.x.x 49.Puijk,C;72.Krijnen,M. [WERKG 1983]
Jutman aan de x.o.x 3256/58
Jutmannen x.x.x [H&W 1973]
K
Kampen (op d) v.x.x
Kamp bij de Moolenaars v.x.x 28.Pol van der,G.
Kamp van Secretaris v.x.x
Kalis Kamp v.x.x 5.Swart,L.J; 8.Rutten,J; 43.Rigter,J;61.Duur-
kant,A. 1853, A 18/19.[H&W 1973]
Kampen x.x.x [WERKG 1983]
Kapitten x.x.x [WERKG 1983] [zie Capitten]
Kattenbos x.x.x [WERKG 1983]
Kermiskoek v.x.x 50.Armmeesters. [H&W 1973]
Kermiskoek in de Nenge x.o.x 3255/56
Keijn Kalis v.x.x 57.Bakker,E.T;57.Vos,L.G.
Klaas Yzakkenkamp v.x.x 58.Schouten,P;59.Heerschop,C.
Kleine Heitje x.x.x [WERKG 1983]
Kleijn Hove x.o.x 1698
Kleinoven x.x.x [WERKG 1983]
Klein Robaes x.x.n 3714./1,1693.01.07.
Kleinsloeten x.x.x 1) 1868: C 06, 07.
Koedijk x.o.n 3070/179,1708;3688/27,1678.03.06.
Koepels bos x.x.x [WERKG 1983]
Koepelshoogt x.x.x [WERKG 1983]
Kogge (op de) v.o.x 4.Symonsz,J;21.Hol,J;3254/121,1723;3256/17,
1732.09.08.
Kogge voor de Kerk v.x.x 55.Graaf de,J.
Kop Ebbes Kamp v.x.n 29.Rigter,R; 29.Aalten,M; 57.Bakker,E.T;57.
Vos,L.G; not.w.231. 1842. kad. B 6.[zie Cop
Ebbescamp]
Kool Bos v.x.x 4.Symons,J;18.Raven,H. [zie Coolbos]
Korte Stokbree v.o.x 44.Bortsz,J;50.Armmeesters;3669/168.[zie Corte
Stockbree]
Korte Weijnen x.o.x 3254,1722.
Kosters Berg v.x.x Krijnen,H.T;9.Heerschop,J;22.Klaasz,R.
Kreloosche Bos x.o.x D.T.B. 1706.11.20
Kroegenkamp v.x.x 1.Bakker,H.L;8.Rutten,J;12.Duurkant,G;
61.Duurkant,A.
Kromakker v.o.x 9.Krijnen,H.T;9.Heerschop,J;62.Duurkant,M;
1729.06.14.
Kromme Acker x.o.x 3719/24.
Kromakkertje v.x.x 55.Graaf de,J;63.Bakker,L.H.
Kuijselaar v.x.x 61.Duurkant,A;62.Duurkant,M.
Krijselaar v.x.xÁ
Kuijlakker v.x.x 34.Jong de,J.J.
Kooltjesberg x.x.x [H&W 1973]
Korea x.x.x [WERKG 1983]
L
Laage akker x.x.x 1841 kad. A 353.
Lagendaal x.o.x
Laage Swaluw v.x.x 15.Roosendaal,G.
Laarder Maat x.o.x 3664/70,1663.04.27. [Maatland]
Lare Angeregt v.x.x 57.Bakker,E.T;57.Vos,L.G.[Maatland]
Laarderangerecht x.x.x 1853, C 204/205
Laarderkamp x.x.x [WERKG 1983]
Laarderweg v.o.n 1.Rutten,J; 3.Puijk,H; 45.Kramer,H;63.Bakker,
L.H; 3688/27,1678.03.06; 3716/58,1698.11.11
Lare Weg v.x.x 43.Rigter,J;47.Ebben,J;58.Roelen,H.
Laere Huizerweg v.x.x
Lansten Camp x.x.n 3669/25.
Lanfen Kamp v.x.x 11.Duurkant,G;15.Roosendaal,G;51.Armmeesters.
Lange Daal v.x.x 63.Bakker,L.H.
Lange Stokbree v.o.n 7.Hol,R.J; 8.Rutten,J; 11.Duurkant,G;
29.Aalten,M; 43.Rigter,J; 3255/103,1729;
3255/102,1729.01.10; 3716/58,1698.11.11.
Langakker x.x.x 1) 1868: A 357.[Lange akker,H&W 1973]
Langsakker x.x.x [werkg 1983]
Leem Akkertje v.x.x 7.Hol,R.N;63.Bakker,L.H.
Leemgat, bij x.x.x 1853, A 418.
Leempaadje x.x.x [H&W 1973]
Leemzoolen v.o.x 4.Symonsz,j;40.Puijk,J;63.Bakker,L.H; 3255/62,
1726.03.15.
Leemsolen x.x.x 1853: Lar A 328
Leemsoole aan 't Strand x.o.x 3255/56
Leemsoolse Paet x.o.x 3255/3256
Leeuwenakker x.x.x
Legendaal
Lindeworm i/d v.x.x 16.Roomse Kerk;47.Ebben,J. [H&W 1973]
Loo (het) x.o.x
Looberg x.o.x
Lijsabetje Akker x.x.n 3714/1.
Lijsjeslaan x.x.x [WERKG 1983]
Lucas x.x.x [WERKG 1983]
Luikens x.x.x 1853: A 228;[H&W 1973] [Luykes, WERKG 1983]
M
Mathijzenhout x.x.x 1853, A 475.[WERKG 1983]
Mattenkoppenberg v.o.x 3.Puijk,H; 22.Klaasz,R; 3259/47 t/m 51,
1768,Goyer de.
Meene Steeg v.o.x 5.Zwart de,B; 3255/62,1726.03.15.
Melkstraat v.o.x 36.Evertsz,T;1729.06.14.
Mole Blok x.o.x 3071/342,1725.05.30. [deel v. Bouwvenen]
Molenveen x.o.x 1775 erfp.[ligt tussen Schapend. en Bouwv.]
Molen bij de v.x.x 28.Pol van der,G;53.Rigter,H;70.Puijk,L.T.
Molenaarscamp v.x.x 16.Roomse Kerk;21.Rigter,C.
Moolenkamp v.x.x 12.Duurkant,G;14.Pietersz,J.
Moolenaars (bij de) v.x.x 58. Schouten,P.
Molensteeg x.x.x [WERKG 1983]
N
Naarderweg v.x.x 1.Bakker,H.L;55.Graaf de,J;64.Vos de, E;
65.Gijsbertsz,L;
Naarderhoogt v.o.x 43.Rigter,J;61.Duurkant,A;3254,1722.
Na Laren toe v.x.x 65.Gijsbertsz,L.
Nenge Dijk v.x.x 3.Puijk,H; 47.Ebben,J; 55. Graaf de,J;57.Bak-
ker,E.T; 57.Vos,L.G; 59.Heerschop,C; 64.Vos,E.
Nenge Weg v.x.x 54.Rigter,H.
Nenge Weg a/d Jutman x.o.x 3256/58
Niesjes Kamp v.x.x 61.Duurkant,A.
Nieuwe Kampen x.x.x [H&W 1973] [Nieuwe Kamp, WERRKG 1983]
Nieuwe Kampen a/d Gooyersgr x.x.x 1) 1868: B 736,737.
Negen Schepel x.x.x [WERKG 1983] Laren
Noolen(aan/d) v.x.x 53.Hendriksz,G.
Noordje (het) x.x.x krt.v. Perk 1843.
Noordsche Weegje x.x.x krt.v. Perk 1843.
Noves x.x.x [WERKG 1983]
O
Onnoosel(bij) v.x.x 31.Raven,M.L.
Oom Berg x.o.x 3669/176,1672.05.17.
Oortje ('t) x.o.x 3248./73,1677.06.06.
Oude Nenge v.x.x 59.Heerschop,C;65.Gijsbertsz,L [Oude Eng, H&W
1973]
Oude Nenge tussen d.bergjes x.o.x 3255/2
Ouwenberg, agter x.o.x 3255/3256 (Oomberg?)
P
Paetje aan 't x.o.x 3255/3256
Padakkers x.o.x 3253.
Padackertje x.o.x 3253,1709.
Pannekamer v.o.x 59.Heerschop,C; 66.Rigter,G.J; 3664/14,
1662.08.09; 3669/25. [kad. B 629,630] [H&W 1973]
Patrijzenbos x.x.x [WERKG 1983]
Peters Veentje x.x.x [H&W 1973]
Peter Veentje x.x.x [WERKG 1983]
Pisakker v.x.x 1.Rutten,J;65.Gijsbertsz,L.
Pisakkers achter de x.x.x 1853, A 438, A 444
Plankbos x.x.x [WERKG 1983]
Pijlsteegh x.o.x 1698.06.12.
Puykakker x.o.x 3255/3256
R
Rademakers (bij de) x.x.x
Raboes x.x.x Maatland. 1853: Eemnes C 015.
Reboes x.x.x [WERKG 1983] Laren
Reijerscamp x.x.n 3684/6.
Roeterenkamp v.x.x 36.Evertsz,T.
Ronde Kampje (in het) v.x.n 35.Verwer,W.C; not.w 231 1842: B 062.
Ruskamp x.x.x krt.v.Perk 1843
Ruytersteegh x.o.x
Ruyterste Wegh x.o.x 1698.06.12,Rijs
Rijsbergen v.o.x 3255/105,1729;3259/47 t/m 51,1768,Goyer de.
Rijsbergen de Flep v.x.x 21.Hol,J.
Ruizendaal x.x.x Het Slot in de Bouwvenen [18e eeuwse krt.]
Ruizenveld x.x.x [WERKG 1983]
Rijzebergen v.x.x 11.Duurkant,G.
Rutger gekomen v.x.x 58.Schouten,P.
Ruttenkamp x.x.n gek. 1807 d.Zaayer de,T v. Zaayer de, Teuntje.
S
Schaapskot (voorbij het) x.o.x 3255/3256
Schapengat x.x.x [H&W 1973]
Scheelbergen (aan) v.x.x 32.Zajer de,P.T.
Scheppenberg v.x.x Ploos,D.
Scheppenkamp v.x.x 23.Ploos,D+W.
Scheve bos x.x.x [H&W 1973]
Schotackertje x.o.x 3255/62,1726.03.15.
Slotveen, 't x.x.x [WERKG 1983]
Sluisbosje x.x.x [WERKG 1983]
Smit (bij de) v.x.x 36.Evertsz,T;59.Heerschop,C.
Smoorsteeg (aan de) v.x.x 35.Verwer,W.C; 57.Bakker,E.T; 57.Vos,L.G; 59
Heerschop,C; 61.Duurkant,A.[WERKG 1983]
Snip x.x.x [WERKG 1983]
Sparren van de Roeper x.x.x [WERKG 1983]
Soetelaer x.o.x 3256/28/29, 1733
Soetelaer op de Nenge x.o.x 3256/26
Spekakker x.o.x 3255/3256
Sprengelenberg v.o.x 23.Ploos,D+W;140.Mevr. Thierens;3694/47, 1685
11.15; 3255/ ,1726.
Sprinkelberg x.o.x 3255/3256
Steegland v.o.n 1) 1868: A 131; 5910 ca; Bouwl; A 132; 1030 ca;
Bos/hakh; E: wed. Tijmen Evertse Raven.
[Stegeland, H&W 1973]
Steegland a/h x.x.x 19Ã
1) 1868: A 059; 2760 ca; Bouwl; E:
wed.Tijmen Evertse Raven.
Stegelandseweg x.x.x [H&W 1973] [nu Caliskampweg]
Staghouwers Velt (de) v.o.x 12.Duurkant,G; 13.Bakker,P+J; 19.Raven,H; 20
Evertsz,H; 43.Rigter,J; 53.Hendriksz,C;57.
Bakker,E.T; 3255/104,1729; 3256/116,1739.10.28.
[deel van Bouwvenen, zie 11e schoof]
Staghouwers Velt.x 57.Vos,L.G;57.Vos,G.L;64.Vos,E;66.Rigter,G.J.
[deel van Bouwvenen, zie 11e schoof]
Staghouwers v.x.x 63.Bakker,L.H.
Steenakker v.x.x 28.Pol van der,G;65.Gijsbertsz,L;[WERKG 1983]
Steenbergen x.o.x 3254/ ,1722.
Steenoven x.x.x [WERKG 1983]
Stofakkers x.x.x [WERKG 1983] Laren
Stokbree v.x.x 40.Loogen,L;43.Rigter,J. [1841 kad.A 477] 1)
1868: A 471.
Stokbree
(korte) v.x.x 50.Armmeesters. [zie Korte Stokbree]
Stokbree
(lange) v.x.xÁ
Stormen Berg v.x.x 8.Rutten,J;61.Duurkant,A.
Strand (a/het x.x.x 1853: Lar. A 325
Strant (aan) v.o.n 53.Hendriksz,C; 57.Bakker,E.T; 57.Vos,L.G;
62,Tijmen,L; 3255,1728.06.14; 3700/6,1692.05.03;
kopt. 1707,1733.
Strant tegen
schot v.x.x 18.Raven,H.
Strooakker
ond. Witzand x.o.x 3256/57
Sup (int) v.x.x 65.Gijsbertsz,L.
Swanekampen x.x.x [WERKG 1983]
Swartenberg v.o.x 13.Bakker,P+J; 18.Raven,H; 20.Evertsz,H;43.Rig©
ter,J; 55.Hendriksz,C; 1729.06.14;3719/24,
1702.11.07. [kad. A 322,323] 1)1868: 325.[Zwarte
berg, H&W 1973]
Tafelbergje
(bij het) v.x.x 19.Raven,H; 67.Zaaijer de,W; 67.Zaaijer de,H.
Ten Eijnde
het Bloem v.x.x 60.Evertsz,H.
Tonneman v.x.x 11.Duurkant,G;61.Duurkant,A. [H&W 1973]
Tolhuis a/de
Schapendrift x.x.x 1) 1868: B 060
Torenmaat x.x.x 1853: Eemnes C 174
Trapjes x.x.x [H&W 1973]
Trijnen v.x.x 60.Evertsz,H.
Varkenspaatje x.x.n 3702/6,1694.02.11. [H&W 1973]
Ô
Varkensbergje v.x.x 8.Rutten,J; 62.Duurkant,M; 69.Heerschop,J;
74.Wijk van,G. [H&W 1973]
Veercken
Bergh x.o.x 3669/191,1676.01.28.
Varkensberg x.x.x 1) 1868: A 95, 103, 104.
Venen x.x.x [WERKG 1983]
Verbrande
Hofstee x.x.x [WERKG 1983]
Verschil©
lende Maten x.x.x [WERKG 1983]
Viegen Kamp x.x.xÁ
Vierkant a/h x.o.x 3669/168, [WERKG 1983]
Vlep [] x.x.x 1841: A 061 [zie Flep]
Vliegje x.x.x 1) 1868: B 38 [H&W 1973]
Vosselen v.x.x 36.Evertsz,T.
Vrijhoven v.o.x 14.Pietersz,J; 55.Graaf de,J; 3688/27,
1678.03.06;1720.12.09; 1736.09.10,1753.04.09;
1760.03.17;3255/59/60,1726.04.29.
Vrij(e)
ho(e)ven x.o.x 3256/17,1732.09.08. [WERKG 1983]
Vosakker de v.x.x 10.Gijsbertsz,D. 1) 1868: A 160, 161.[H&W 1973]
Vellekuipen x.x.x kad. B 697,698. [Vellekuip, H&W 1973]
Vekenkamp x.x.x 1841,kad. B 853,854,855.
Wales erf x.o.x 3669/176,1672.05.17.
Waterakkers v.o.x 55. Graaf de,J;1729.06.16. [H&W 1973]
Waterakker x.o.x 3255/3256
Waterschap x.x.x [WERKG 1983]
Weeshuisbos x.x.x [WERKG 1983]
Wegh acker x.o.x 3255/3256
Werkdroger x.x.x [H&W 1973]
Wilden Hof©
strede v.x.x 18.Raven,H;24.Verwer,J.
Witzand v.x.n Brachet,G; 7.Verwer,W.C; 29.Aalten,M;
3705/5,1697.05.03. [H&W 1973]
Witzand a/het v.x.x 1) 1868: A 280, 282
Yzakkenkamp v.x.x 16.Huijsman,H;35.Raven,E.T;72.Krijnen,M.
Isaacen Camp x.x.n 3719/24.
Zeeweg (a/de) x.o.x 3070/330,1712.01.05.
Zwaluw x.x.x kad. B 015,016. [zie Hooge en Lage Swaluw]
Zwanenkamp x.x.x [H&W 1973]
Zwartenberg v.x.x 1) 1868: A 325. (zie Swartenberg)
Zwarte Griet x.x.x kad. A 043,044,045. [H&W 1973]
________________________________
VERKLARING VAN DE GEBRUIKTE AFKORTINGEN BIJ DE TOPONIEMEN:
Streekarchief voor het Gooi en de Vechtstreek. Blaricum, Belastingen arch. nr. 320.
Kohier van de verpondingen over onroerende goederen, ca. 1750t/m 1806.
Bijvoorbeeld:
v 57.Vos,G.L. = Kohier van verpondingen, fol. 57. inhoudende:
Gijsbert Lambertsz Vos, eigenaar van 5 1/2 voet oppervlak op
LARE ANGEREGT.
2.Gooijer de,W.J. = Kohier van verpondingen, fol. 2,inhoud:
Willem Jansz de Gooijer, eigenaar van 1/4 part in 3 1/2 spint
in den DUIJNEN KAMP. f -. --. 8. (8 penningen = 4 duiten)
Streekarchief voor het Gooi- en de Vechtstreek.
Blaricum, Oud Rechtelijk Archief.
Bijvoorbeeld:
3255/62,1726.04.29. = Blaricum OR 3255 fol. 62, 29 April 1726
Inhoud:
"en verklaarden sij Comparanten ingevolge van de publique Coop
conditien van dato den 15 Maart 1726, bij deses te
transporteren aan Gijsbert Lambert Tymensz eerstelijk 1 1/2
Schepel land genaamt COP EBBETJES CAMP, gelegen aan de Gemeene
weg belent Willem Cornelisz Verwer ten Zuijden. Nog 1 Schepel
gelegen in de Nenge genaamt KERMISKOEK, belent de wed. Hendrik
Cornelisz ten Noorden en den Armen ten Zuijden".
Stadsarchief Naarden.
Notariële Akten van Naardense notarissen in de 17e en 18Ã
Archief nummers:
3660, 3661, 3662, 3663 t/m 3668, 3669, 3670 t/m 3681, 3682 t/m
3705, 3706, 3722, 3723, 3723 t/m 3729, 3738, 3739, 3731 t/m
3737. (verschillende notarissen in deze periode van 1627 t/m
1739.
Bijvoorbeeld:
n 3702/6,1694.02.11 = Notaris Cornelis Brouwer te Naarden, in
de acte van die datum over 'Huwelijkse Voorwaarden' uit
Blaricum komt het 'VERCKENSPAADJE' voor.
Niet van toepassing.
kopt.:
Rijks archief voor Noordholland te Haarlem.
Gaarderregisters met o.a. het Koptienden archief van het Gooi.
kad. :
Kadasternummer. Blaricum is in ca. 1824 verdeeld in drie
secties, n.l. Sectie A, De Eng; sectie B, De dorpskom, sectie C, de
Meent en Maatlanden.
_______________________
LITERATUUR OVER VELDNAMEN OF TOPONIEMEN:
Prof. Dr. C.H. Edelman.
IETS OVER VELDNAMEN EN PERCELERINGEN.
Argronomisch - historisch Jaarboek, 4e deel. Uitgave van de
Studiekring voor geschiedenis van de landbouw'.Wageningen, 1949,
pag. 85 t/m 95.
M. Schonveld.
VELDNAMEN IN NEDERLAND.
Mededelingen der Koninklijke Nederlandsche Akademie van
Wetenschappen, afd. Letterkunde. Nieuwe reeks, deel 12 No 1,
Amsterdam, 1949, pag. 1 t/m 167.
J.C. Geervliet.
VELDNAMEN IN BLARICUM.
Hei en Wei, 4e jaargang. nr. 2. maart 1973. blz. 3,4,5.
J.C. Geervliet.
BLARICUM, DEN NOORDKANT IN VOGELVLUCHT.
Hei en Wei, 4e jaargang. nr. 3. april 1973. blz. 2,3. (o.a. over
veldnaam TONNEMAN.)
K.M.C. Zevenboom.
THEORIE OVER DE ONTWIKKELING VAN DE NEDERLANDSE VOET© EN ELLEMATEN.
Verhandelingen de Koninklijke Nederlandse Akademie van
Wetenschappen, Afd. Letterkunde, Nieuwe reeks, Deel LXX No
3.Amsterdam 1964.
LITHO OUDE KAARTEN.
Cahiers voor lokale en regionale geschiedenis, deel 3. Hist.
Geografie, landschap en nederzetting © Walburg Pers. ISBN 90©6011ª672©0. f 15.©
CURSUS 1993 VELDNAMEN.
Historische geografen Jan Beenakker en Wim Ligtenberg, Faculteit
Ruimtelijke Wetenschappen. Amsterdam, Nieuwe Prinsengracht 130.
ma. avond 19 © 21 uur, 11 © 18 © 25 jan. 1993 en 1 febr. 1993.
H.W. Wimmers, W. Groenman van Waateringe en Th. Spek.
HET CULTURELE ERFGOED VAN EEN NATUURGEBIED.
(Westerheide bij Bussum)
Historisch geografisch tijdschrift 93.2 - 11 jaargang. blz. 53 t/m 73.
Arie Gouka.
BESTUURLIJKE ONTWIKKELINGEN IN GOOILAND 1404 © 2004.
(128 blz.)
Landbouwwerkgroep Historische Kring Blaricum.
Renee Borsse heeft een lijst van veldnamen aangelegd met daarbij de
ligging. ('Op de Deel' van de Hist. Kring Blaricum ligt deze lijst
in een ladekast waarin ook landkaarten liggen.)
J.P. Geus
KOEDIJK: MEER DAN VIER EEUWEN WATER- EN VELDNAMEN.
Assendelft 1996. (Koninklijke Bibliotheek Den Haag) (ter lening
opgevraagd 27.11.1997)
Herman Engbers
VELDNAMEN EN ONS VERLEDEN. 1995.
Overijssel.
E.D. Eijken. Publicaties IJsselacademie
Een serie boekjes over veldnamen mert de titel:
VELDNAMEN IN OVERIJSSEL, HEERDE, HELLENDOORN, ENSCHEDE, DENEKAMP,
ALMELOO, ENZ.
(Opmerking: In de bibliotheek in Bussum is voor mij, 27.11.1997, op
het trefwoord 'VELDNAMEN' gezocht in het Internet. Gevonden is het
boek 'Koedijk' en de serie 'Publicaties IJsselademie.)
D. Otten, m.m.v. H.M.G. Koopman en de Com. Veldnamenonderzoek.
OUDE NAMEN IN OLDEBROEK. Oudheidkundige vereniging 'De Broek-
landen' Uitg. Bredewold, Wezep. 1996 ISBN 90-803376-1-7
M. Schonveld
NEDERLANDSE WATERNAMEN. Amsterdam 1955
M. Schonveld
VELDNAMEN IN NEDERLAND. Arnhem 1980
F..J.J. de Gooijer 18 mei 1998.
http://gooijer.nl.jouwpagina.nl
Voor afbeeldingen en foto's, zie:
http://gooiland.vijftigplusser.nl
ONTGINNING ENG.
Vanaf de vroegste middeleeuwen konden Gooise boeren van de Landsvrouwe
van Goyland, de abdis van Elten, stukken heide kopen. Hiervoor betaalden
zij een jaarlijkse copetyns, de zogenaamde koptiende. Een dergelijk blok
heide, wynne of gewanne genaamd, werd toegewezen aan een groep boeren. Zij
verdeelden de wynne in stroken, zodat elk zijn eigen akker kon ontginnen
, waarover hij koptiende betaalde. (1) Deze 'grondbelasting' werd
jaarlijks, samen met de naam van de grondeigenaar, opgetekend in de
belastingkohieren, de koptiendenboeken. Deze boeken zijn vanaf ca.
1500 bewaard gebleven. Soms werd iemand van het ontginnen uitgesloten.
Bij doodslag of dood door schuld verloor men het recht 'om de veltslag te
mogen doen'. (2) Blaricumse boeren ontgonnen aldus de onvruchtbare
zandgronden rond het dorp. Als bemesting dienden heideplaggen vermengd met
koe- of schapenmest. Dit mengsel werd op de geploegde akker gestrooid
en niet ondergeploegd, zoals bij andere grondsoorten. Men poogde zo het
verstuiven van het zand tegen te gaan. (3)
Vanuit de dorpskom breidden de Enggronden zich uit. In oostelijke richting
kon men niet verder gaan dan de Bouwvenen, die waren ontstaan door de
Eemnesser veenontginning. (4) In het noorden stuitte men op de Meent,
het gemeenschappelijk weidegebied. De grootste uitbreiding van de
landbouwgrond vond in westelijke richting plaats op de heide. De ontgonnen
akkers vormden een lappendeken. Door vererving versnipperden deze percelen
vaak nog meer. Begrenzing door middel van sloten bestond niet op de
hooggelegen Eng. Houtwallen en hoofdzakelijk scheistenen bakenden ieders
bezit af. Soms trachtte iemand door het verplaatsen van de stenen of
'aanploegen' zijn perceel te vergroten ten koste van de belendende buren.
Werd dit ontdekt en niet ongedaan gemaakt, dan leidde dit tot een proces
voor het Schepenengerecht van Blaricum. (5)
GEBRUIK TOPONIEMEN.
Bij het ontbreken van andere aanduidingen dan de belendingen maakte men,
voor de ligging, gebruik van een toponiem. Die bestond uit de naam van
een weg of 'berg' waaraan een perceel lag, of uit een veldnaam. Zo'n
veldnaam kon gelden voor een gebied bestaande uit meerdere kavels, maar
kon ook betrekking hebben op een enkel akkertje. Uitgebreide middeleeuwse
bronnen met deze namen ontbreken in Blaricum. De grootste verzameling
toponiemen werd opgetekend in de achttiende eeuwse verpondingskohieren.
Bewaard gebleven zijn de delen van 1732 tot 1806 uit het rechtsgebied van
Blaricum. (6) De daarin voorkomende, meer dan 220, namen duiken ook
regelmatig op in schepenakten. Deze hebben hoofdzakelijk betrekking op
verkoop, vererving of borgstelling van bouwland. Weiland op de Meent werd
zelden in akten genoemd. In en om Blaricum lagen ook enclaves die onder
de jurisdictie van een andere Gooise gemeente vielen. Toponiemen daaruit
werden in het belastingboek van die gemeente ingeschreven onder een apart
hoofdstuk met de titel 'Blaricum'. (7)
Het is moeilijk op basis van de achttiende-eeuwse geschreven bronnen de
ligging van een met naam genoemde akker te bepalen. Met de komst van het
kadaster in 1832 verviel de noodzaak om veldnamen in akten te gebruiken.
Toch bleef men, tot diep in de negentiende eeuw, er in akten gebruik van
maken naast het kadasternummer. Een onderzoekje in vijf notariële akten
leverde de exacte ligging op van 68 benoemde percelen. Uiteraard bleef bij
onderling verkeer tussen boeren het gebruik van veldnamen levend, zoals
bij verpachtingen. Door schaalvergroting van de landbouw en vooral door
de woningbouw, verdwenen met de keuterboeren ook de meeste toponiemen.
TOPONIEMEN ONDERZOEK.
Wijlen de heer Geervliet, heeft zich door oude Blaricummers laten
inlichten over zowel de ligging als de benaming van 35 akkers. Het
resultaat publiceerde hij in 1973 in Hei en Wei. Namen zijn vaak
onderhevig aan verandering, vooral bij mondeling gebruik. Echter ook in
oude akten gebruikte men vaak zeer verschillende schrijfwijzen en
verbasteringen, zodat onder een afwijkende naam dezelfde akker werd
bedoeld. Ook ontstonden nieuwe veldnamen, zoals 'Korea' rond 1950. Toch
bleven tot in deze tijd achttiende-eeuwse namen in gebruik.
In 1983 heeft een werkgroep van de Historische Kring Blaricum zich bezig
gehouden met de plaatselijke toponiemen van bouw- en weiland. Er werd een
lijst gemaakt met ca. 100 namen en een kaart waarop van een aantal de
globale ligging werd aangegeven. Ongeveer 33 van deze namen kwamen
reeds voor in de oude verpondingskohieren. Het totaal aantal toponiemen
in Blaricum, na het laatste onderzoek in oude akten, bedraagt nu ca. 300.
Een droge opsomming van de oudste overgeleverde namen uit de Eng is niet
boeiend. De afleiding van deze toponiemen is vaak eenvoudig. Het
duidelijkst zijn de namen die afkomstig zijn van personen, beroepen,
dieren, bergen, vormen en wegen.
Van de persoonsnamen overleefden er slechts enkele, zoals Cob Ebbenkamp en
Caliskamp. Dit soort namen kwamen en gingen.
Van de beroepen bleef over Glazenmakersberg en verdwenen de Kamp van de
Molenaars en de Secretaris.
Veel dierennamen doorstonden de tijd. Bekend zijn nog steeds,
Varkenspaadje, Hanegekraai en Zwanenkamp.
Maar wie kent nog de vele 'bergen' van Blaricum? Waar lagen de Brantberg,
Bramberg, Drogenberg, Kostersberg, Looberg, Matten Koppenberg, Oomberg,
Sprengelenberg, Veerckensberg, Zwartenberg? Algemeen bekend zijn nog
Rijsbergen en de Tafelberg, de voormalige Kooltjesberg.
Vormnamen als Vierkant, Lindeworm en Crommeland bleven, maar Buijkakker,
Bijlakker, Oortje en Ronde Kampje verdwenen.
Het patroon van de vroegere zandwegen bleef goeddeels behouden evenals
vele benamingen, zoals Bierweg, Melkweg en Schapendrift. Sommige wegen
werden omgedoopt, zoals Heetweg tot Bussummerweg, Smoorsteeg tot
Capittenweg en Stegelandse weg tot Caliskampweg.
NAAMSOORSPRONG.
Naar de betekenis van onbekend klinkende namen blijft het gissen.
Hieronder volgen enkele mogelijke verklaringen op basis van onder meer het
Middelnederlands woordenboek:
Blauw Roeltje Blauw betekende ook vals en roelen was ruilen. Was het
ooit een slecht ruiltje geweest?
Blauwvoet Steen of kwartelvalk.
Flep Flap of Flabbe. Driehoekig lapje, dat onder de muts van een
klein kind werd gelegd. De vorm van perceel kadastraal nr. A 61 was
inderdaad driehoekig.
Faxhul(le) Fac is vak en hulle is heuvel. Een heuvelachtig gedeelte?
Kogge Coge is een stuk land dat buiten tegen een dijk of kade is
gelegen.
Kermiskoek Slecht akkertje, volgens overlevering ooit geruild voor
een kermiskoek.
Kromakker Middeleeuwse kavelvorm, ontstaan door het gebruik van de
primitieve karploeg.
Krijselaar Crijselen was tandenknarsen. Moeilijk bewerkbare akker met
veldkeien?
Kuijselaar Kwezelaar. Ooit bezit van een kwezelachtig persoon?
Leemzoolen Leemzeulen, uit een leemkuil leem halen t.b.v. de
verharding van de dorsvloer in de boerderij.
Loo Bos.
Onnoosel Een simpel of onbetekenend akkertje?
Oortje Oudhollands muntstukje. Gezegde: Geen oortje (niets) waard.
Padakker Akker gelegen naast een pad door de Eng.
Soetelaer Zoetelaarster of marketentster. Was de eigenaar ooit
drankverkoper bij het leger?
Stockbree Stockbreet. In de Maatlanden langs de kust bestond de
maateenheid 'stok'.
Statenkamer Staetcamere, een statie of pronkkamer. Afgeleid van de
18e eeuwse eigenaren, de burgemeestersfamilie Thierens?
Schotakker Schaepschote. Akker met of bij een schaapskooi?
Sup Supe of zupe. Soep of pap.
Vellekuipen Een plaats waar huiden van koeien werden verwerkt?
Volgens overlevering werden daar aan de runderpest gestorven koeien
begraven. In deze eeuw werden hier veel koeienbeenderen gevonden.
Vosselen Fosse was kuil. Akker vol kuilen?
Vrijhoven Vrihof was een besloten tuin of hof.
Weijnen Wynne of gewanne. Perceel heide, dat ter ontginning van de
Abdis van Elten werd gekocht.
Werkdroger Plaats waar 'werk' oftewel vlas werd gedroogd.
TER AFSLUITING.
Het voorlopig resultaat van het recente onderzoek ligt ter inzage bij de
Historische Kring van Blaricum. Het bestaat uit een lijst van meer dan 300
toponiemen. Voor zo ver mogelijk staat achter een toponiem vermeld waar
deze beschreven staat. Genoemd worden, de akten met data, kadasternummers
en eigenaren. Tevens zijn er kadasterkaarten van sectie A en B uit 1832
met de daarbij behorende gegevens. Deze gezamenlijke informatie kan
gebruikt worden voor verschillende studies. Blaricummers kunnen de
oorsprong van hun woonomgeving terugvinden. Anderen kunnen hun familie
geschiedenis aanvullen. Vooral is het te gebruiken bij een studie over een
Goois agrarisch dorp in de 18e en begin 19e eeuw. Hiermee zijn van de
grond te bepalen: het gebruik, de ligging en de waarde. Deze
factoren geven een inzicht hoe men in die periode leefde en werkte. Het
hoofddoel blijft echter het vastleggen van toponiemen uit het verleden
voor het nageslacht.
___________________________
Noten:
1) Hist. Kring Laren. Okt. 1986. De verdwenen nederzetting Laren bij het
Sint Janskerkhof. Ir. T. van Tol
2) SAGV te H'sum. ORA Blaricum, inv. nr. 3256. Febr. 1677.
3) Stadsarchief Naarden: Stad en Lande Archief, inv. nr. 559 Notulenboek
Hollandsche Mij Landbouw.
4) Naerdincklant. (p 52) Dr. A.C.J. de Vrankrijker.
5) SAGV te H'sum. ORA Blaricum, inv. nr. 3267. Juni 1708.
6) SAGV te H'sum. Gemeente Archief Blaricum, inv. nr. 319 en 320.
7) Stadsarchief Naarden. Verpondingskohier OAN 122.1.
Toponiemen in de Blaricummer Eng Hist. Kring Blaricum ‘DEELgenoot’ mei 1998
F.J.J. de Gooijer
__________________________________________________________________
TOPONIEMEN UIT BLARICUM IN DE 18e- 19e EN 20e EEUW
A
Agatha's bos x.x.x [WERKG 1983]
Agter aen x.o.x kopt. 1707
Agter de berg v.x.x 1) 1868: A 083; 3100 ca; A 081; 4840 ca;E:
wed. Tijmen Evertse Raven.
Achter den Daal x.x.x 1853, A 454. [Aan de Heetweg]
Agter de Oomberg v.x.x 10.Gijsbertsz,D;64.Vos,E.
Akkeren x.x.x [WERKG 1983]
Angeregt v.x.x 48.Diaconie
Armendriest x.x.x 1853: Lar A 368;
B
Bakkerskamp v.x.x 47.Vos,G.L; 57.Bakker,E.T; 57.Vos,L.G;
24.Huijsman,P.
Bakkersbos x.o.x 3256/122
Benedennoord x.x.x [WERKG 1983]
Bergakkertje x.o.x 3255/3256
Berken x.x.x [WERKG 1983]
Bessenkamp x.x.n 3688/27,1678.03.06.
Bierweg v.o.x 1.Brachet,G; 3.Puijk,H; 36.Evertsz,T;
53.Hendriksz,C; 57.Bakker,E.T;
3669/176,1672.05.17; 3253; 3255/106,1729.
Bierweg a/de x.x.x 1853, A 297.
Bierweg of Coolbos v.x.x 57.Vos,L.G;43.Rigter,J.
Bieskamp x.x.x [WERGG 1983]
Blauw roeltje x.x.x [H&W 1973]
Blauwvoet v.x.x 61.Duurkant,A.
Bloemland v.o.x 1) 1868: A 194; 10.800 ca; Bos/hakh.; E: wed.
Tijmen Evertse Raven. 1853: A 196; A 203; A
210; [Huizen B 964][WERKG 1983]
Bloemland ('t Vierkant) x.o.x 3255/3256
Bloemland bij het Paviljoen x.x.x 1) 1868: B 949
Bloemland achter't Tolhuis x.x.x 1840: Huizen B 964
Bloemlandse weg x.x.x 1840: Huizen B 964
Blomland x.o.x 1729.06.14; kopt.1707.
Blok Akkertje v.x.x 37.Evertsz,T.
Bollen Kamp v.o.x 12.Duurkant,G; 20.Bots,G; 43.Rigter,J;
3669/25 3716/58, 1698.11.11; 3255/72,1726;
(1841: B 857 en 858)
Bovennoord x.x.x [WERKG 1983]
Botterman x.o.x 3071/381.
Bouwvenen x.o.n 3722/26,1708.08.30;3071,1725.07.16.
Bramberg x.o.n 3700/6,1692.05.03.
Brantberg x.x.x
Brandbergen v.x.x 3.Puijk,H; 8.Rutten,j; 34.Jacobsz,J; 55.Graaf
de,J; 71.Schouten,P; 3259/47 t/m 51, 1768,Goyer
de. [H&W 1973]
Brandbergen de Flep x.o.x 3256/27
Breeakker x.x.x 1)1868: A 341,342.(akker i/h Hanengekraai)
Breeweg x.x.x [WERKGR 1983]
Bijestee,a/d v.o.x 9.Krijnen,H.T; 9.Heerschop,J; 47.Ebben,J;
64.Vos,E; 1733.
Bijenschans [H&W 1973]
Bijestal,a/d v.x.x 41.Puijk,L.T. [WERKG 1983]
Bije Steeg v.x.xÁ
Bijnakker x.o.x 1707
Bij de Molen v.x.x 28.Polvan der,G;53.Rigter,H.
Bijl Akker v.x.x 19.Gijsbertsz,W;35.Verwer,W.C.
Buyk Akker v.o.x 44.Bortsz,J. 3255/3256
Bijvang x.x.x krt.v. Perk 1843;Maatlanden 1845.
Bijenvang x.x.x 1) 1868: C 823
Breede Weijn v.x.x 63.Bakker,L.H.
Boontjesberg x.x.x [H&W 1973]
Bos van de Diaken x.x.x [WERKG 1983]
Bos van Harmen Puyk x.x.x [WERKG 1983]
Bossen van Doets x.x.x [WERKG 1983]
C zie ook K.
Calis Camp x.o.x 3253,1710.10.06. [H&W 1973]
Capitten x.x.x 11e schoof Bouwvenen
Capittenbos x.o.x 3255/3256
Cob Ebbenskamp v.o.x 8.Rutten,J; 13.Velde van der,J;
1729.04.25; 1733.06.29; 1736.09.10;
3255/62,1726.03.15; 3255/132,1730.06.05.
Commeteris x.x.x Eemnes [WERKG 1983]
Coppers Camp x.o.x 3255/110,1729.01.10.
Coolbos ] v.x.x [zie Bierweg of Coolbos]
Corte Stockbree v.x.n 3700/6,1692.05.03.
Crommelandt x.o.x 3247/76,1675.
D
Daal Lange Weijn v.x.x 63.Bakker,L.H.
Dalen (in de) x.o.x 3254/123,1723.
Dael (den) v.o.x 2.Gooijer de,W; 3.Puijk,H; 8.Rutten,J; 43.
Rigter,J; 53.Hendriksz,C; 1729.06.14;3260/124,
1778.04.06; kopt. 1707. [H&W 1973]
Daal (den) x.x.x 1) 1868: A 421, 453, 455, 456, 459, 461, 462
Dirkies Ackers x.x.x [WERKG 1983]
Doornkampen x.x.x krt. v. Perk 1843, Maatlanden 1845.
Doornakkers x.x.x [H&W 1973]
Dorphoven v.x.x 4.Symonsz,J; 21.Hol,J. [Dorpshoeven, WERKG 1983]
Driest bij de Toren x.x.x 1) 1868: B 155, 156 [WERKGR 1983]
Driestland x.x.x 1840: B 015, 016
Drift (a/d) x.x.x 1) 1868: B 608
Droogenberg v.x.x 26.Bakker,J; 40.Loogen,L; 63.Bakker,L.H.
Duynen Camp v.o.x 2.Gooijer de,W; 2.Hol,R.J; 21.Rigter,C.3255/106
Duynen(in de) x.o.x 3253,1711. 3255/3256 [WERKG 1983]
Dwarskampen x.o.x 3071/381;Maatlanden 1845.
Dijkakkertje v.x.x 4.Symons,J;47.Ebben,J.
E
Ebben Goossen Akker v.x.x 4.Symonsz,J.
Eep v/d Roest x.x.x (van der) [WERKG 1983]
Everden Kamp v.x.x 12.Duurkant,G; 23.Ploos,D+W; 43.Rigter,J;(1841
kad. B 065)
Evertje x.x.x 1) 1868: A 350, 351.
Eynde het Bloem v.x.x 60.Evertsz,H.
Egelshoek x.x.x 19Ã
1) 1868: B 648; ? ca; b 821; 3540 ca; b822
450 ca; b 823 550 ca; E: Jacob Ruiter (Eem)
Egelshoek in de Bouwvenen x.x.x
Eekelshoek x.x.x [WERKG 1983]
F
Faxhul(le) v.x.n 3.Puijk,H;8.Rutten,J;23.Koelink,G;55.Graaf de,J;
59.Heerschop,C; 65.Gijsbertsz,L; 3700/6,
1692.05.03.[WERKG 1983]
Fokshul x.x.x [H&W 1973] [Faksul, WERKG 1983]
Feekenkamp v.x.x 11.Duurkant,G;43.Rigter,J.
Flep (de) v.x.n 34.Jacobsz,J;3705/5,1697.05.03.[Vlep (de)
1841,kad.A 061 ] [WERKG 1983]
Flip x.x.x [H&W 1973]
Fongerpaadje x.x.x Elfde schoof Bouwvenen
G
Geert Jacobs Kamp v.o.x 57.Bakker,E.T;57.Vos,L.G; 3255/114,1729.03.14
Geer v. Hark x.x.x [WERKG 1983]
Glazenmakersberg© v.x.x 9.Krijnen,H.T;9.Heerschop,J.1) 1868: A 47
[H&W 1973]
Glasenmakers berg i/d Neng x.o.x 3255/76
Glasen.b. a/d Oude Nengeweg x.o.x 3256/77
Goossen Akker v.x.xÁ
Gooijweegje (aan ’t) x.o.x 3254,1722
Groene Weegje v.x.x 12.Duurkant,G; 43.Rigter,J; 55.Graaf de,J;
59.Heerschop,C.
Groene Weegje i/d Oude Nenge x.o.x 3255/30
Groene woud v.x.x 35.Verwer,W.C.
Groene Geritten x.x.x (Gerritten)[H&W 1973] [Groene Gerreden,
[WERKG 1983]
Grote Rommel x.x.x [H&W 1973]
Haasjeskamp x.x.x 1853, Eemnes B 045
Hanegekraai x.x.x 1) 1868: A 346,[H&W 1973]
Hanegek.a/h x.x.x 1) 1868: A 532,
Hartenkamp x.x.x 1841, kad. B 044.
Harten (ter) x.o.x 1729.06.16.
Heetweg v.o.x 1) 1868: A 455; 940 ca; Houtl.; E: wed.Tijmen
Evertse Raven.[WERKG 1983]
Heetpaadje v.x.x 41.Puijk,E;64.Vos,E;57.Bakker,E.T;57.Vos,L.G.
Hein van Veen x.o.x 3255/62,1726.03.15.
Hein v.Veenen v.x.x 19.Gijsbertsz,W; [van Reenen?]
Heyn van Rheenen x.o.x 3255/3256
Heiveld x.x.x [WERKG 1983]
Hikbree (a/d) x.x.x [WERKG 1983]
Hemelrijk x.o.x zie Laarderweg 3255/3256
Hoeven op den x.o.x 3253.
Hoven (op de) x.o.x 3255/3256
Holleweg(a/d) v.x.x 26.Bakker,J.
Hontsteegh x.o.x
Hontspad v.x.x 3.Puijk,H;43.Rigter,J;64.Hol,L.J;64.Hol,H.J
72.Krijnen,M.
Hooge Bierweg v.x.x 68.Raven,M;68.Puijk,A.
Hooge bos x.x.x [H&W 1973]
Hooge Harde x.x.x [WERKG 1983]
Hoog en Laag x.x.x [H&W 1973]
Hooge Swaluw v.x.x 47.Puijk,H.C.
Hoogt ('t) x.x.n 3719/24,1702.11.07.
Huizer Angerecht x.x.x 1841: C 269
Huyserhoogt v.o.x 24.Huijsman,P;60.Evertsz,H;61.Duurkant,A;
3256/17,1732.09.08.
Huizer Neng x.x.n 3702/6,1694.02.11.
Huizer Weg v.o.x 59.Heerschop,C;71.Schouten,P;3669/7,1672.05.17
I
Isaacen Camp x.x.n 3719/24
J
Janisje x.x.x 1) 1868: A 367
Jaap Molenaarssteeg x.x.x [WERKG 1983]
Jaap Rook x.x.x [WERKG 1983]
J. Bakkerskamp v.x.x
Jan Mosselkamp v.x.x 23.Ploos,K.
Jan Schout v.x.x 49.Puijk,C.
Jutman aan/op v.x.x 49.Puijk,C;72.Krijnen,M. [WERKG 1983]
Jutman aan de x.o.x 3256/58
Jutmannen x.x.x [H&W 1973]
K
Kampen (op d) v.x.x
Kamp bij de Moolenaars v.x.x 28.Pol van der,G.
Kamp van Secretaris v.x.x
Kalis Kamp v.x.x 5.Swart,L.J; 8.Rutten,J; 43.Rigter,J;61.Duur-
kant,A. 1853, A 18/19.[H&W 1973]
Kampen x.x.x [WERKG 1983]
Kapitten x.x.x [WERKG 1983] [zie Capitten]
Kattenbos x.x.x [WERKG 1983]
Kermiskoek v.x.x 50.Armmeesters. [H&W 1973]
Kermiskoek in de Nenge x.o.x 3255/56
Keijn Kalis v.x.x 57.Bakker,E.T;57.Vos,L.G.
Klaas Yzakkenkamp v.x.x 58.Schouten,P;59.Heerschop,C.
Kleine Heitje x.x.x [WERKG 1983]
Kleijn Hove x.o.x 1698
Kleinoven x.x.x [WERKG 1983]
Klein Robaes x.x.n 3714./1,1693.01.07.
Kleinsloeten x.x.x 1) 1868: C 06, 07.
Koedijk x.o.n 3070/179,1708;3688/27,1678.03.06.
Koepels bos x.x.x [WERKG 1983]
Koepelshoogt x.x.x [WERKG 1983]
Kogge (op de) v.o.x 4.Symonsz,J;21.Hol,J;3254/121,1723;3256/17,
1732.09.08.
Kogge voor de Kerk v.x.x 55.Graaf de,J.
Kop Ebbes Kamp v.x.n 29.Rigter,R; 29.Aalten,M; 57.Bakker,E.T;57.
Vos,L.G; not.w.231. 1842. kad. B 6.[zie Cop
Ebbescamp]
Kool Bos v.x.x 4.Symons,J;18.Raven,H. [zie Coolbos]
Korte Stokbree v.o.x 44.Bortsz,J;50.Armmeesters;3669/168.[zie Corte
Stockbree]
Korte Weijnen x.o.x 3254,1722.
Kosters Berg v.x.x Krijnen,H.T;9.Heerschop,J;22.Klaasz,R.
Kreloosche Bos x.o.x D.T.B. 1706.11.20
Kroegenkamp v.x.x 1.Bakker,H.L;8.Rutten,J;12.Duurkant,G;
61.Duurkant,A.
Kromakker v.o.x 9.Krijnen,H.T;9.Heerschop,J;62.Duurkant,M;
1729.06.14.
Kromme Acker x.o.x 3719/24.
Kromakkertje v.x.x 55.Graaf de,J;63.Bakker,L.H.
Kuijselaar v.x.x 61.Duurkant,A;62.Duurkant,M.
Krijselaar v.x.xÁ
Kuijlakker v.x.x 34.Jong de,J.J.
Kooltjesberg x.x.x [H&W 1973]
Korea x.x.x [WERKG 1983]
L
Laage akker x.x.x 1841 kad. A 353.
Lagendaal x.o.x
Laage Swaluw v.x.x 15.Roosendaal,G.
Laarder Maat x.o.x 3664/70,1663.04.27. [Maatland]
Lare Angeregt v.x.x 57.Bakker,E.T;57.Vos,L.G.[Maatland]
Laarderangerecht x.x.x 1853, C 204/205
Laarderkamp x.x.x [WERKG 1983]
Laarderweg v.o.n 1.Rutten,J; 3.Puijk,H; 45.Kramer,H;63.Bakker,
L.H; 3688/27,1678.03.06; 3716/58,1698.11.11
Lare Weg v.x.x 43.Rigter,J;47.Ebben,J;58.Roelen,H.
Laere Huizerweg v.x.x
Lansten Camp x.x.n 3669/25.
Lanfen Kamp v.x.x 11.Duurkant,G;15.Roosendaal,G;51.Armmeesters.
Lange Daal v.x.x 63.Bakker,L.H.
Lange Stokbree v.o.n 7.Hol,R.J; 8.Rutten,J; 11.Duurkant,G;
29.Aalten,M; 43.Rigter,J; 3255/103,1729;
3255/102,1729.01.10; 3716/58,1698.11.11.
Langakker x.x.x 1) 1868: A 357.[Lange akker,H&W 1973]
Langsakker x.x.x [werkg 1983]
Leem Akkertje v.x.x 7.Hol,R.N;63.Bakker,L.H.
Leemgat, bij x.x.x 1853, A 418.
Leempaadje x.x.x [H&W 1973]
Leemzoolen v.o.x 4.Symonsz,j;40.Puijk,J;63.Bakker,L.H; 3255/62,
1726.03.15.
Leemsolen x.x.x 1853: Lar A 328
Leemsoole aan 't Strand x.o.x 3255/56
Leemsoolse Paet x.o.x 3255/3256
Leeuwenakker x.x.x
Legendaal
Lindeworm i/d v.x.x 16.Roomse Kerk;47.Ebben,J. [H&W 1973]
Loo (het) x.o.x
Looberg x.o.x
Lijsabetje Akker x.x.n 3714/1.
Lijsjeslaan x.x.x [WERKG 1983]
Lucas x.x.x [WERKG 1983]
Luikens x.x.x 1853: A 228;[H&W 1973] [Luykes, WERKG 1983]
M
Mathijzenhout x.x.x 1853, A 475.[WERKG 1983]
Mattenkoppenberg v.o.x 3.Puijk,H; 22.Klaasz,R; 3259/47 t/m 51,
1768,Goyer de.
Meene Steeg v.o.x 5.Zwart de,B; 3255/62,1726.03.15.
Melkstraat v.o.x 36.Evertsz,T;1729.06.14.
Mole Blok x.o.x 3071/342,1725.05.30. [deel v. Bouwvenen]
Molenveen x.o.x 1775 erfp.[ligt tussen Schapend. en Bouwv.]
Molen bij de v.x.x 28.Pol van der,G;53.Rigter,H;70.Puijk,L.T.
Molenaarscamp v.x.x 16.Roomse Kerk;21.Rigter,C.
Moolenkamp v.x.x 12.Duurkant,G;14.Pietersz,J.
Moolenaars (bij de) v.x.x 58. Schouten,P.
Molensteeg x.x.x [WERKG 1983]
N
Naarderweg v.x.x 1.Bakker,H.L;55.Graaf de,J;64.Vos de, E;
65.Gijsbertsz,L;
Naarderhoogt v.o.x 43.Rigter,J;61.Duurkant,A;3254,1722.
Na Laren toe v.x.x 65.Gijsbertsz,L.
Nenge Dijk v.x.x 3.Puijk,H; 47.Ebben,J; 55. Graaf de,J;57.Bak-
ker,E.T; 57.Vos,L.G; 59.Heerschop,C; 64.Vos,E.
Nenge Weg v.x.x 54.Rigter,H.
Nenge Weg a/d Jutman x.o.x 3256/58
Niesjes Kamp v.x.x 61.Duurkant,A.
Nieuwe Kampen x.x.x [H&W 1973] [Nieuwe Kamp, WERRKG 1983]
Nieuwe Kampen a/d Gooyersgr x.x.x 1) 1868: B 736,737.
Negen Schepel x.x.x [WERKG 1983] Laren
Noolen(aan/d) v.x.x 53.Hendriksz,G.
Noordje (het) x.x.x krt.v. Perk 1843.
Noordsche Weegje x.x.x krt.v. Perk 1843.
Noves x.x.x [WERKG 1983]
O
Onnoosel(bij) v.x.x 31.Raven,M.L.
Oom Berg x.o.x 3669/176,1672.05.17.
Oortje ('t) x.o.x 3248./73,1677.06.06.
Oude Nenge v.x.x 59.Heerschop,C;65.Gijsbertsz,L [Oude Eng, H&W
1973]
Oude Nenge tussen d.bergjes x.o.x 3255/2
Ouwenberg, agter x.o.x 3255/3256 (Oomberg?)
P
Paetje aan 't x.o.x 3255/3256
Padakkers x.o.x 3253.
Padackertje x.o.x 3253,1709.
Pannekamer v.o.x 59.Heerschop,C; 66.Rigter,G.J; 3664/14,
1662.08.09; 3669/25. [kad. B 629,630] [H&W 1973]
Patrijzenbos x.x.x [WERKG 1983]
Peters Veentje x.x.x [H&W 1973]
Peter Veentje x.x.x [WERKG 1983]
Pisakker v.x.x 1.Rutten,J;65.Gijsbertsz,L.
Pisakkers achter de x.x.x 1853, A 438, A 444
Plankbos x.x.x [WERKG 1983]
Pijlsteegh x.o.x 1698.06.12.
Puykakker x.o.x 3255/3256
R
Rademakers (bij de) x.x.x
Raboes x.x.x Maatland. 1853: Eemnes C 015.
Reboes x.x.x [WERKG 1983] Laren
Reijerscamp x.x.n 3684/6.
Roeterenkamp v.x.x 36.Evertsz,T.
Ronde Kampje (in het) v.x.n 35.Verwer,W.C; not.w 231 1842: B 062.
Ruskamp x.x.x krt.v.Perk 1843
Ruytersteegh x.o.x
Ruyterste Wegh x.o.x 1698.06.12,Rijs
Rijsbergen v.o.x 3255/105,1729;3259/47 t/m 51,1768,Goyer de.
Rijsbergen de Flep v.x.x 21.Hol,J.
Ruizendaal x.x.x Het Slot in de Bouwvenen [18e eeuwse krt.]
Ruizenveld x.x.x [WERKG 1983]
Rijzebergen v.x.x 11.Duurkant,G.
Rutger gekomen v.x.x 58.Schouten,P.
Ruttenkamp x.x.n gek. 1807 d.Zaayer de,T v. Zaayer de, Teuntje.
S
Schaapskot (voorbij het) x.o.x 3255/3256
Schapengat x.x.x [H&W 1973]
Scheelbergen (aan) v.x.x 32.Zajer de,P.T.
Scheppenberg v.x.x Ploos,D.
Scheppenkamp v.x.x 23.Ploos,D+W.
Scheve bos x.x.x [H&W 1973]
Schotackertje x.o.x 3255/62,1726.03.15.
Slotveen, 't x.x.x [WERKG 1983]
Sluisbosje x.x.x [WERKG 1983]
Smit (bij de) v.x.x 36.Evertsz,T;59.Heerschop,C.
Smoorsteeg (aan de) v.x.x 35.Verwer,W.C; 57.Bakker,E.T; 57.Vos,L.G; 59
Heerschop,C; 61.Duurkant,A.[WERKG 1983]
Snip x.x.x [WERKG 1983]
Sparren van de Roeper x.x.x [WERKG 1983]
Soetelaer x.o.x 3256/28/29, 1733
Soetelaer op de Nenge x.o.x 3256/26
Spekakker x.o.x 3255/3256
Sprengelenberg v.o.x 23.Ploos,D+W;140.Mevr. Thierens;3694/47, 1685
11.15; 3255/ ,1726.
Sprinkelberg x.o.x 3255/3256
Steegland v.o.n 1) 1868: A 131; 5910 ca; Bouwl; A 132; 1030 ca;
Bos/hakh; E: wed. Tijmen Evertse Raven.
[Stegeland, H&W 1973]
Steegland a/h x.x.x 19Ã
1) 1868: A 059; 2760 ca; Bouwl; E:
wed.Tijmen Evertse Raven.
Stegelandseweg x.x.x [H&W 1973] [nu Caliskampweg]
Staghouwers Velt (de) v.o.x 12.Duurkant,G; 13.Bakker,P+J; 19.Raven,H; 20
Evertsz,H; 43.Rigter,J; 53.Hendriksz,C;57.
Bakker,E.T; 3255/104,1729; 3256/116,1739.10.28.
[deel van Bouwvenen, zie 11e schoof]
Staghouwers Velt.x 57.Vos,L.G;57.Vos,G.L;64.Vos,E;66.Rigter,G.J.
[deel van Bouwvenen, zie 11e schoof]
Staghouwers v.x.x 63.Bakker,L.H.
Steenakker v.x.x 28.Pol van der,G;65.Gijsbertsz,L;[WERKG 1983]
Steenbergen x.o.x 3254/ ,1722.
Steenoven x.x.x [WERKG 1983]
Stofakkers x.x.x [WERKG 1983] Laren
Stokbree v.x.x 40.Loogen,L;43.Rigter,J. [1841 kad.A 477] 1)
1868: A 471.
Stokbree
(korte) v.x.x 50.Armmeesters. [zie Korte Stokbree]
Stokbree
(lange) v.x.xÁ
Stormen Berg v.x.x 8.Rutten,J;61.Duurkant,A.
Strand (a/het x.x.x 1853: Lar. A 325
Strant (aan) v.o.n 53.Hendriksz,C; 57.Bakker,E.T; 57.Vos,L.G;
62,Tijmen,L; 3255,1728.06.14; 3700/6,1692.05.03;
kopt. 1707,1733.
Strant tegen
schot v.x.x 18.Raven,H.
Strooakker
ond. Witzand x.o.x 3256/57
Sup (int) v.x.x 65.Gijsbertsz,L.
Swanekampen x.x.x [WERKG 1983]
Swartenberg v.o.x 13.Bakker,P+J; 18.Raven,H; 20.Evertsz,H;43.Rig©
ter,J; 55.Hendriksz,C; 1729.06.14;3719/24,
1702.11.07. [kad. A 322,323] 1)1868: 325.[Zwarte
berg, H&W 1973]
Tafelbergje
(bij het) v.x.x 19.Raven,H; 67.Zaaijer de,W; 67.Zaaijer de,H.
Ten Eijnde
het Bloem v.x.x 60.Evertsz,H.
Tonneman v.x.x 11.Duurkant,G;61.Duurkant,A. [H&W 1973]
Tolhuis a/de
Schapendrift x.x.x 1) 1868: B 060
Torenmaat x.x.x 1853: Eemnes C 174
Trapjes x.x.x [H&W 1973]
Trijnen v.x.x 60.Evertsz,H.
Varkenspaatje x.x.n 3702/6,1694.02.11. [H&W 1973]
Ô
Varkensbergje v.x.x 8.Rutten,J; 62.Duurkant,M; 69.Heerschop,J;
74.Wijk van,G. [H&W 1973]
Veercken
Bergh x.o.x 3669/191,1676.01.28.
Varkensberg x.x.x 1) 1868: A 95, 103, 104.
Venen x.x.x [WERKG 1983]
Verbrande
Hofstee x.x.x [WERKG 1983]
Verschil©
lende Maten x.x.x [WERKG 1983]
Viegen Kamp x.x.xÁ
Vierkant a/h x.o.x 3669/168, [WERKG 1983]
Vlep [] x.x.x 1841: A 061 [zie Flep]
Vliegje x.x.x 1) 1868: B 38 [H&W 1973]
Vosselen v.x.x 36.Evertsz,T.
Vrijhoven v.o.x 14.Pietersz,J; 55.Graaf de,J; 3688/27,
1678.03.06;1720.12.09; 1736.09.10,1753.04.09;
1760.03.17;3255/59/60,1726.04.29.
Vrij(e)
ho(e)ven x.o.x 3256/17,1732.09.08. [WERKG 1983]
Vosakker de v.x.x 10.Gijsbertsz,D. 1) 1868: A 160, 161.[H&W 1973]
Vellekuipen x.x.x kad. B 697,698. [Vellekuip, H&W 1973]
Vekenkamp x.x.x 1841,kad. B 853,854,855.
Wales erf x.o.x 3669/176,1672.05.17.
Waterakkers v.o.x 55. Graaf de,J;1729.06.16. [H&W 1973]
Waterakker x.o.x 3255/3256
Waterschap x.x.x [WERKG 1983]
Weeshuisbos x.x.x [WERKG 1983]
Wegh acker x.o.x 3255/3256
Werkdroger x.x.x [H&W 1973]
Wilden Hof©
strede v.x.x 18.Raven,H;24.Verwer,J.
Witzand v.x.n Brachet,G; 7.Verwer,W.C; 29.Aalten,M;
3705/5,1697.05.03. [H&W 1973]
Witzand a/het v.x.x 1) 1868: A 280, 282
Yzakkenkamp v.x.x 16.Huijsman,H;35.Raven,E.T;72.Krijnen,M.
Isaacen Camp x.x.n 3719/24.
Zeeweg (a/de) x.o.x 3070/330,1712.01.05.
Zwaluw x.x.x kad. B 015,016. [zie Hooge en Lage Swaluw]
Zwanenkamp x.x.x [H&W 1973]
Zwartenberg v.x.x 1) 1868: A 325. (zie Swartenberg)
Zwarte Griet x.x.x kad. A 043,044,045. [H&W 1973]
________________________________
VERKLARING VAN DE GEBRUIKTE AFKORTINGEN BIJ DE TOPONIEMEN:
Streekarchief voor het Gooi en de Vechtstreek. Blaricum, Belastingen arch. nr. 320.
Kohier van de verpondingen over onroerende goederen, ca. 1750t/m 1806.
Bijvoorbeeld:
v 57.Vos,G.L. = Kohier van verpondingen, fol. 57. inhoudende:
Gijsbert Lambertsz Vos, eigenaar van 5 1/2 voet oppervlak op
LARE ANGEREGT.
2.Gooijer de,W.J. = Kohier van verpondingen, fol. 2,inhoud:
Willem Jansz de Gooijer, eigenaar van 1/4 part in 3 1/2 spint
in den DUIJNEN KAMP. f -. --. 8. (8 penningen = 4 duiten)
Streekarchief voor het Gooi- en de Vechtstreek.
Blaricum, Oud Rechtelijk Archief.
Bijvoorbeeld:
3255/62,1726.04.29. = Blaricum OR 3255 fol. 62, 29 April 1726
Inhoud:
"en verklaarden sij Comparanten ingevolge van de publique Coop
conditien van dato den 15 Maart 1726, bij deses te
transporteren aan Gijsbert Lambert Tymensz eerstelijk 1 1/2
Schepel land genaamt COP EBBETJES CAMP, gelegen aan de Gemeene
weg belent Willem Cornelisz Verwer ten Zuijden. Nog 1 Schepel
gelegen in de Nenge genaamt KERMISKOEK, belent de wed. Hendrik
Cornelisz ten Noorden en den Armen ten Zuijden".
Stadsarchief Naarden.
Notariële Akten van Naardense notarissen in de 17e en 18Ã
Archief nummers:
3660, 3661, 3662, 3663 t/m 3668, 3669, 3670 t/m 3681, 3682 t/m
3705, 3706, 3722, 3723, 3723 t/m 3729, 3738, 3739, 3731 t/m
3737. (verschillende notarissen in deze periode van 1627 t/m
1739.
Bijvoorbeeld:
n 3702/6,1694.02.11 = Notaris Cornelis Brouwer te Naarden, in
de acte van die datum over 'Huwelijkse Voorwaarden' uit
Blaricum komt het 'VERCKENSPAADJE' voor.
Niet van toepassing.
kopt.:
Rijks archief voor Noordholland te Haarlem.
Gaarderregisters met o.a. het Koptienden archief van het Gooi.
kad. :
Kadasternummer. Blaricum is in ca. 1824 verdeeld in drie
secties, n.l. Sectie A, De Eng; sectie B, De dorpskom, sectie C, de
Meent en Maatlanden.
_______________________
LITERATUUR OVER VELDNAMEN OF TOPONIEMEN:
Prof. Dr. C.H. Edelman.
IETS OVER VELDNAMEN EN PERCELERINGEN.
Argronomisch - historisch Jaarboek, 4e deel. Uitgave van de
Studiekring voor geschiedenis van de landbouw'.Wageningen, 1949,
pag. 85 t/m 95.
M. Schonveld.
VELDNAMEN IN NEDERLAND.
Mededelingen der Koninklijke Nederlandsche Akademie van
Wetenschappen, afd. Letterkunde. Nieuwe reeks, deel 12 No 1,
Amsterdam, 1949, pag. 1 t/m 167.
J.C. Geervliet.
VELDNAMEN IN BLARICUM.
Hei en Wei, 4e jaargang. nr. 2. maart 1973. blz. 3,4,5.
J.C. Geervliet.
BLARICUM, DEN NOORDKANT IN VOGELVLUCHT.
Hei en Wei, 4e jaargang. nr. 3. april 1973. blz. 2,3. (o.a. over
veldnaam TONNEMAN.)
K.M.C. Zevenboom.
THEORIE OVER DE ONTWIKKELING VAN DE NEDERLANDSE VOET© EN ELLEMATEN.
Verhandelingen de Koninklijke Nederlandse Akademie van
Wetenschappen, Afd. Letterkunde, Nieuwe reeks, Deel LXX No
3.Amsterdam 1964.
LITHO OUDE KAARTEN.
Cahiers voor lokale en regionale geschiedenis, deel 3. Hist.
Geografie, landschap en nederzetting © Walburg Pers. ISBN 90©6011ª672©0. f 15.©
CURSUS 1993 VELDNAMEN.
Historische geografen Jan Beenakker en Wim Ligtenberg, Faculteit
Ruimtelijke Wetenschappen. Amsterdam, Nieuwe Prinsengracht 130.
ma. avond 19 © 21 uur, 11 © 18 © 25 jan. 1993 en 1 febr. 1993.
H.W. Wimmers, W. Groenman van Waateringe en Th. Spek.
HET CULTURELE ERFGOED VAN EEN NATUURGEBIED.
(Westerheide bij Bussum)
Historisch geografisch tijdschrift 93.2 - 11 jaargang. blz. 53 t/m 73.
Arie Gouka.
BESTUURLIJKE ONTWIKKELINGEN IN GOOILAND 1404 © 2004.
(128 blz.)
Landbouwwerkgroep Historische Kring Blaricum.
Renee Borsse heeft een lijst van veldnamen aangelegd met daarbij de
ligging. ('Op de Deel' van de Hist. Kring Blaricum ligt deze lijst
in een ladekast waarin ook landkaarten liggen.)
J.P. Geus
KOEDIJK: MEER DAN VIER EEUWEN WATER- EN VELDNAMEN.
Assendelft 1996. (Koninklijke Bibliotheek Den Haag) (ter lening
opgevraagd 27.11.1997)
Herman Engbers
VELDNAMEN EN ONS VERLEDEN. 1995.
Overijssel.
E.D. Eijken. Publicaties IJsselacademie
Een serie boekjes over veldnamen mert de titel:
VELDNAMEN IN OVERIJSSEL, HEERDE, HELLENDOORN, ENSCHEDE, DENEKAMP,
ALMELOO, ENZ.
(Opmerking: In de bibliotheek in Bussum is voor mij, 27.11.1997, op
het trefwoord 'VELDNAMEN' gezocht in het Internet. Gevonden is het
boek 'Koedijk' en de serie 'Publicaties IJsselademie.)
D. Otten, m.m.v. H.M.G. Koopman en de Com. Veldnamenonderzoek.
OUDE NAMEN IN OLDEBROEK. Oudheidkundige vereniging 'De Broek-
landen' Uitg. Bredewold, Wezep. 1996 ISBN 90-803376-1-7
M. Schonveld
NEDERLANDSE WATERNAMEN. Amsterdam 1955
M. Schonveld
VELDNAMEN IN NEDERLAND. Arnhem 1980
F..J.J. de Gooijer 18 mei 1998.
http://gooijer.nl.jouwpagina.nl
Voor afbeeldingen en foto's, zie:
http://gooiland.vijftigplusser.nl
Labels: Gooise geschiedenis
